ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ «ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ»
ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ή η επανεμφάνιση της στιβαράς κυρίας

Λοιποοόν. Κάτι οι απεργίες κάτι η αιφνίδια ροπή της ιατρού προς πάσα νόσο αλλά ελπίζω και όχι προς πάσα …-ξέρετε τι-, χάνουμε επεισόδια, τεύχη, νύχτες. Κι επειδή φαντάζομαι κι εσείς δεν θέλετε να ζείτε υπό την επήρεια του πολιτικού ναρκωτικού «μ ένα σκάνδαλο ξεχνιέμαι», θα κάνουμε κάτι που επιχειρήσαμε και το προηγούμενο καλοκαίρι. Θ’ ακούσουμε μαζί έναν ολόκληρο δίσκο. Αφ ενός σε μιαν απέλπιδα προσπάθεια εγκεφαλικής απολύμανσης αφ ετέρου γιατί επιθυμώ να μιλήσουμε για έναν πολύ σημαντικό άνθρωπο που ζει ανάμεσά μα σχεδόν μυστικά πλέον. Το σήμα δόθηκε. Η Λένα Πλάτωνος θα είναι το κέντρο των αποψινών μας επιχειρήσεων για λόγους που θα εξηγήσουμε στη συνέχεια. Ακούσαμε το κομμάτι Γενέθλια από τον δίσκο Το σπάσιμο των πάγων. Εν ετει 1989 η κυρία Πλάτωνος προβλέπει τον εφιάλτη που ζούμε σήμερα. Δηλώνει: όχι δεν είμαστε ψωροχιλιάρικα και επικαλείται αισθήματα αντί χρήματος. Λέει «σ’ αγαπώ «σε μιαν εποχή που κανείς, και να το πει μπορούσε, και να βρει άνθρωπο να τo ακούσει είχε πιθανότητα. Σήμερα; Πείτε μου εσείς. Εγώ θα σας πω μόνον να προσέξετε πολύ σε ποιον θα πείτε: με δανείζεις την αναπνοή σου; Καλησπέρα σας.

Η Λένα Πλάτωνος ανήκει στη λεγόμενη γενιά του 1980. Πρωτακούσαμε κάποια τραγούδια της ακριβώς το 1980 στο δίσκο Εδώ Λιλιπούπολη που συνυπέγραφε με τον Νίκο Κυπουργό και τον Δημήτρη Μαραγκόπουλο σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή. Αλλά η πρώτη επίσημη, εντός εισαγωγικών, εμφάνιση έγινε το 1981 με το κλασικό πλέον Σαμποτάζ. Σας θυμίζω τι άλλο βγήκε εκείνη τη φοβερή χρονιά κατά την οποία άλλαξε γενιά το τραγούδι και σε συνθέτες και σε στιχουργούς: Έχουμε και λέμε: Σκουριασμένα Χείλη -από Κώστα Τριπολίτη Λίνα Νικολακοπούλου και Σταμάτη Κραουνάκη. Επιβάτης και Ραντάρ -από Κώστα Τριπολίτη και Μίκη Θεοδωράκη, Φράγμα -από Κώστα Τριπολίτη και Δήμο Μούτση. Δεν τα λέω όλα, λέω όσα έγραψαν ιστορία. Ήδη έχει φανεί ο Δημήτρης Παπαδημητρίου με το βραβείο μουσικής στο φεστιβάλ κινηματογράφου για την ταινία του Θ. Ρεντζή Ηλεκτρικός άγγελος -μουσική που συνυπογράφει με τον Δημητρη Λέκκα, και εντος ολίγου κυκλοφορει τον πρώτο προσωπικό του δίσκο που είναι ορχηστρικός και λέγεται Τοπία. Σ’ αυτό περίπου το τοπίο όπου νέα ποτάμια έρχονται να εκβάλλουν στη θάλασσα του τραγουδιού εμφανίζεται η Λένα Πλάτωνος και είναι εξ αρχής ένα ποτάμι αλλιώτικο από τ’ άλλα.

Δυο διαφορετικούς έχει αυτή η γενιά. Τον Δ. Παπαδημητρίου που άργησε να υποκύψει στη φόρμα του τραγουδιού και συνέχιζε να σαρώνει τα βραβεία στη Θεσσαλονίκη για 10 περίπου χρόνια, και τη Λένα Πλάτωνος. Τι διαφορετικό έχει η Πλάτωνος; Τα πάντα. Από τη μουσική της (που συνδυάζει ξένα ρεύματα της εποχής με την κλασική της παιδεία και δεν μπαίνει καθόλου στη συνήθη φόρμα του τραγουδιού -κουπλέ ρεφρέν κουπλέ ρεφρέν-, αντίθετα, θα έλεγα, γράφει μακροσκελείς ποιητικούς μονολόγους) αλλά και από το Λόγο της. Τα λόγια που γράφει στα τραγούδια της δηλαδή. Έναν λόγο άλλοτε κατακερματισμένο και γεμάτο σκοτάδι και άλλοτε τρυφερό και πλήρη ερωτικής επιθυμίας. Ήδη στο τραγούδι που μόλις ακούσατε (Πάμε να γιορτάσουμε τον έρωτα από τα Λεπιδόπτερα) αν ήσασταν προσεκτικοί θα παρατηρήσατε χρήση λέξεων που κανείς στιχουργός δεν διανοήθηκε να χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα τη εξαιρέσει του Τριπολίτη ο οποίος επιπλέον τις χρησιμοποιεί στην καθομιλουμένη ενώ η Πλάτωνος κρατά την ιατρική τους ορολογία. Θα βγάλει ένα σερί δίσκων τα επόμενα χρόνια και ξαφνικά θα εξαφανιστεί από τη δισκογραφία. Το ποτάμι που έδειχνε ορμητικό και αποφασισμένο χάθηκε από το χάρτη. Στέρεψε; Δεν γίνονται αυτά. Εν πάση περιπτώσει δεν είναι ούτε της παρούσης ούτε θέμα ραδιοφωνικής εκπομπής η «εξαφάνιση» της Λένας Πλάτωνος. Είναι θέμα μέγα όμως η επιστροφή της. Είναι κοντά ένας μήνας που κυκλοφόρησε ο νέος της δίσκος υπό τον τίτλο Ημερολόγια από την Οδό Πανός του Γιώργου Χρονά και πάμε αμέσως να τον ακούσουμε να δούμε τι έχει να μας πει αυτή η τρομερή προσωπικότητα μετά από την απέραντη σιωπή της.

Παίζει το Σ’ αγάπησα

Όταν πρωτάκουσα αυτό το τραγούδι έσπασαν μέσα μου όλοι οι καθρέφτες. Τα γυαλιά μάτωναν όπου έβρισκαν σάρκα διαθέσιμη. Η φωνή της σαν από άλλο κόσμο ιχνηλατεί το παρόν σε χρόνο… παρακείμενο τον λέγαμε; Σ αγάπησα πολύ. Κάποτε. Τότε. Εκεί. Στη μόνη υπόγεια διάβαση που μου άφησες όλα αυτά τα χρόνια περπάτησαν δυο ξένοι. Αποτέλεσμα; Γέρασες. Γέρασα. Σπάραγμα και αξιοπρέπεια. Επίγνωση ήττας και γενναιότητα. Και ο ήχος σπασμένος βγαίνει από τα χείλη. Κι όμως. Είσαι η τελευταία μου ελπίδα. Γιατί το λέει στ’ Αγγλικά; Ίσως γιατί πονάει περισσότερο αν ειπωθεί στη δική μας γλώσσα.

Αλίμονο στους δυνατούς κι ευαίσθητους εξουσιάζονται απ τους αδύναμους κι αναίσθητους. Εδώ ίσως έχουμε μιαν εξήγηση της σιωπής της. Δεν το γνωρίζω. Εικάζω. Κι ελπίζω να μην υποπέσει στην αντίληψη του κ. Αλέξη Τσίπρα και γίνει σλογκανάκι όπως την έπαθε ο Γιάννης Αγγελάκας. Για σκεφτείτε το αυτό το «αλίμονο στους δυνατούς κι ευαίσθητους» και από ποιους εξουσιάζονται. Είναι μεγάλη κουβέντα. Τι λέω; Δεν είναι μια κουβέντα. Είναι μια ολοκάθαρη σκέψη. Pου στάζει αίμα.

Η σχεδόν αιωνόβια Μαριέτα του ομώνυμου τραγουδιού θέλει την ανθρωπότητα να επιζεί κι ας παραγγέλνει πια τα παιδιά της, κι ας είναι το σεξ μόνο για ηδονή, κι ας γενικευθεί η ομοφυλοφιλία! Εδώ ας μου επιτραπεί διακρίνω μιαν ελαφρά ιδεολογική σύγχυση. Δεν ξέρω αν είναι της γηραιάς Μαριέτας ή της μεσήλικας Πλάτωνος. Όπως και να ‘χει εκθέτει σκέψεις κι ας εκτίθεται. Η φύση θα κάνει τη δουλειά της κι ας της έχουμε κηρύξει πόλεμο. Το σκοτάδι της Πλάτωνος ποτέ δεν είναι απόλυτο. Πάντα ακούει τα ερωτικά λόγια των γάτων, ακόμα βλέπει την αμυγδαλιά της ν’ ανθίζει κι ας είναι Γενάρης. Όλα είναι δύσκολα. Αλλά τίποτα δεν έχει τελειώσει. Ακόμα.

Έλεγα ότι το σκοτάδι της δεν είναι ποτέ απόλυτο. Καμιά φορά μάλιστα είναι και… πάμφωτο. Όπως εδώ στην ιστορία με τον Μιχήλ. Τα στοιχεία της φύσης η θάλασσα ο αέρας ο παφλασμός, τα στοιχειά της ζωής ο άνδρας η γυναίκα και το αμφιλεγόμενο πηλίκο: ο γαλήνιος ύπνος.

Παίζει το Σαμσάρα

Χαρακτηριστική και…κλασική Πλάτωνος. Απαντά στα ερωτήματά της με τρόπο που δείχνει ανατρεπτικός αλλά τελικά είναι μια τεράστια, γεμάτη, από μιαν άποψη και λαχταριστή θλίψη. Έτσι κι αλλιώς δεν τραγουδά. Ούτε απαγγέλει. Εκφέρει τις ίδιες τις της λέξεις με τον κόπο μιας κανονικής γέννας . Σημεία πόνου, στιγμές χαράς, η μίξη που λέγεται ζωή.

Παίζει το Θάλασσα

Συγχωρείστε με αλλά αυτό για μένα είναι καθαρή σκληρή ατόφια ατσάλινη ποίηση. Μπορεί να είναι φτιαγμένη από κομμάτια σκόρπια, να είναι ένα φαινομενικά αταίριαστο σύνολο πραγμάτων αλλά το είπε: έτσι ξαναγεννιέται κανείς· Ανοίγοντας τον εαυτό του. Με άλλα λόγια. Εάλω η πόλις; Θα κτίσουμε μιαν άλλη!

Παίζει το Τσίρκο

Ίσως αναρωτιέστε αν ό,τι ακούμε τόσην ώρα είναι τραγούδι. Είναι μια λογική ερώτηση τουλάχιστον όταν την διατυπώνει ένα ακροατήριο και όχι κάποιος από τους ενεργά μετέχοντες στο τραγούδι δημιουργούς τε και τραγουδιστές. Κατ’ εμέ είναι και παρά είναι. Ένα είδος του. Μια μορφή του. Ένα άλλο του πρόσωπο που κάνει τη διαφορά να φαντάζει τεράστια. Δεν είναι για να ξεχνιέσαι αλλά για να θυμάσαι. Δεν είναι για να το ρίχνεις έξω αλλά για να το ρίχνεις όσο πιο μέσα αντέχεις. Δεν θα το ακούσετε στα μαγαζιά της νύχτας ενδέχεται να μην το πολυακούσετε και από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς. Κόβουν βαθιά. Και είναι μια τεράστια μύγα στο γάλα των εξευτελισμών θεσμών προσώπων και καταστάσεων που κυριαρχούν στην καθημερινότητά μας. Όσοι δεν θέλουν την τέχνη της λήθης και της ευκολίας ξέρουν τι άλλο υπάρχει και μπορούν να το αναζητήσουν. Τα έχουμε χιλιοπει. Είμαστε οι επιλογές μας.

Αυτό το είμαι ευτυχισμένη ακούγεται πολλές φορές γιατί φαντάζομαι πρέπει να το ακούσει και αυτός που το λέει. Παράξενη πρωτομαγιά μ’ αγκάθια φτιάχνουν σήμερα στεφάνια, έγραφε στην Αθανασία του ο Νίκος Γκάτσος. Φτιάχνω μαγιάτικο στεφάνι από τους φίλους μου και την απουσία σου γράφει σήμερα η Λένα Πλάτωνος. Θα τα πάρω και τα δύο.

Από το κομμάτι αυτό (Στην πλατεία Καπνικαρέα) είναι σα ν’ αρχίζει μια άλλη ιστορία μέσα στον ίδιο δίσκο. Η μνήμη επιστρέφει με τη μορφή της μαμάς. Που… φορούσε γάντια με βαθιές ρυτίδες όταν την άφησε. Μαμά αστικής τάξεως προφανώς γιατί στις δικές μας οι ρυτίδες ήταν στα χέρια και όχι στα γάντια. Δεν έχει να κάνει. Πάντα ίδιος ο χωρισμός παντού ίδιος ο πόνος. Μαμά; Ίσως η τρυφερότερη λέξη του κόσμου ακόμα κι όταν απευθύνεται σε πρόσωπα εντελώς αδύναμα να την υποστηρίξουν.

Μακριά από συγγενείς κοντά από ξένους. Κάθε κομμάτι έχει κι από ένα σπέρμα σοφίας. Αυτή δεν είναι κληρονομιά της μαμάς. Ήρθε με την επεξεργασία των δεδομένων που έκανε η κόρη με το δικό της λογισμικό και με προγράμματα που κάποτε αγνοούσαμε και τώρα τα παίζουμε στα δάκτυλα, ενήμεροι και προχωρημένοι για να καταλήξουμε πού; Σ αυτό που από μικρά παιδιά μας μάθαινε η μάνα μας. Τόση εξέλιξη η τεχνολογία τόση εμφυτευμένη στο DNA μας ασυνείδητη γνώση το είδος μας.

Παίζει η Ερημιά

Πάντα καίριες οι ερωτήσεις του θεού. Ίσως ακριβώς γιατί ξέρει τις απαντήσεις. Η ερημιά μου… είναι η σάρκα μου. Αρνούμαι και να σκεφτώ ακόμα τι γέννησε αυτά τα κομμάτια. Πόσο αίμα κύλησε στις αρτηρίες της χρόνιας σιωπής της. Προσωπικά μου είναι αρκετό το γεγονός πως επιστρέφοντας ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, επανεμφανιζόμενη, η Λένα Πλάτωνος, μας έδωσε δουλειά με τον εαυτό μας για τα επόμενα δέκα χρόνια. Όπως έκανε πάντα. Τι λες σκεπτικέ μου φίλε Γεράσιμε;

Πέταγμα! Κι ένα κομμάτι σώμα κατεδαφίζεται. Είναι όλα απλά τώρα; Για φαντάσου! Εμένα γιατί έγινε κόμπος το στομάχι μου κι η ψυχή μου θέλει να βγει ουρλιάζοντας στη Μεσογείων; Δεν θέλω να σας πω κάτι άλλο απόψε. Κυρίες και κύριοι η κυρία Λένα Πλάτωνος υπό τη μορφή δίσκου βρίσκεται εκεί έξω στα μαγαζιά που πουλάνε τον πολιτισμό –καλό και κακό στο ίδιο ράφι. Κάντε ο,τι νομίζετε.

Advertisements